Statut Kościoła

Prawo Wewnętrzne Kościoła Starokatolickiego w Rzeczypolsopitej Polskiej

Tekst jednolity, uchwalony dnia 11.11.2000 r., obowiązujący od 16.11.2001 r.

CZĘŚĆ I

ZASADY OGÓLNE

 

Rozdział 1.

Istota Kościoła

§ 1

            Kościół Starokatolicki w Rzeczpospolitej Polskiej zwany dalej „Kościołem” jest społecznością wiernych – duchownych i świeckich, stanowiącą mistyczne Ciało Chrystusa, którego Głową i Najwyższym Pasterzem jest Zbawiciel – Jezus Chrystus.

§ 2

            Kościół jest Kościołem autonomicznym, posiadającym własną hierarchię i zwierzchność kościelną.

§ 3

            Kościół Liturgię sprawuje w Obrządku Zachodnim używając w tym celu języków ojczystych oraz łaciny.

§ 4

            Kościół uznaje wszystkie Sobory i Synody Kościoła Katolickiego do roku 1870.

§ 5

  1. Terenem działania Kościoła jest Rzeczpospolita Polska, siedzibą miasto Marki.
  2. Kościół może tworzyć parafie na terenie innego państwa zgodnie z prawem danego kraju.

§ 6

            Kościół otwarty jest na wszystkich ludzi wierzących w Chrystusa, którzy przyjmują naukę Kościoła, uznają Siedem Sakramentów Świętych oraz pragną przestrzegać Dekalog i dyscyplinę Kościoła.

§ 7

            Kościół otwarty jest, w duchu ekumenizmu, na współpracę z innymi Kościołami.

§ 8

Misją Kościoła jest:

  1. Pielęgnowanie życia sakramentalnego i duchowego członków,
  2. Czuwanie nad rozwojem moralnym wiernych,
  3. Szerzenie wiedzy teologicznej – konfesyjnej i ogólno religijnej,
  4. Prowadzenie działalności charytatywnej i kulturalnej wśród członków Kościoła i innych osób zainteresowanych.

§ 9

Formami realizacji misji Kościoła są:

  1. W parafiach – Liturgia Mszy Świętej (centrum życia liturgiczno – duchowego) oraz inne nabożeństwa okolicznościowe.
  2. Sprawowanie posługi kapłańskiej (Sakramenty Święte: Eucharystii, Chrztu, Bierzmowania, Małżeństwa, Kapłaństwa, Pokuty, Namaszczenia Chorych) oraz posługi prowadzenia zmarłych na miejsce spoczynku, a także organizowanie spotkań modlitewnych w zależności potrzeb.
  3. Odwiedzanie członków i sympatyków Kościoła w domach, w szpitalach, w wojsku w trakcie odbywania służby wojskowej, w zakładach wychowawczych oraz karnych.
  4. Prowadzenie katechizacji w przedszkolach, szkołach oraz salkach katechetycznych usytuowanych przy parafiach.
  5. Prowadzenie placówek oświatowo – wychowawczych, zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa.
  6. Prowadzenie działalności opiekuńczo – wychowawczej, zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa.

 

Rozdział 2.

Duchowieństwo Kościoła

§ 10

  1. Duchownymi Kościoła, zwanymi nadal „Duchownymi” są wszyscy, którzy przyjęli święcenia diakonatu, kapłańskie oraz sakrę biskupią, a także posiadają aktualną jurysdykcję (misję kanoniczną) Zwierzchnika Kościoła Starokatolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej, zwanego dalej „Zwierzchnikiem”. Po spełnieniu tych warunków duchowni mogą prowadzić działalność duszpasterską oraz inną wewnątrzkościelną, a także realizować misję Kościoła poza jego własnymi strukturami.
  2. Duchownym przysługuje tytuł: „Ksiądz”.

§ 11

W Kościele nie może być czynnym duchownym osoba, której postępowanie etyczno – moralne jest niezgodne z Pismem Świętym.

§ 12

  1. Duchownych obowiązuje celibat ze względu na wiekową tradycję katolicką
  2. W szczególnych przypadkach Zwierzchnik może udzielić zgody na:

1) Wyświęcenie na duchownego osoby będącej już w związku małżeńskim,

2) Zawarcie związku małżeńskiego przez duchownego.

§ 13

O przyjęcie święceń kapłańskich może ubiegać się osoba:

1) Posiadająca wykształcenie minimum średnie,

2) Posiadająca ukończone Seminarium Duchowne Kościoła Starokatolickiego lub inną szkolę o analogicznym profilu,

3) Pozytywnie zaopiniowana przez Radę Kościoła Starokatolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej, zwana dalej „Radą Kościoła”.

4) Zatwierdzona przez Zwierzchnika

§ 14

            Sakrę biskupią jako pełnię kapłaństwa może otrzymać według uznania Zwierzchnika – duchowny odznaczający się wyjątkową postawą etyczno – moralną i posiadający wykształcenie filozoficzno – teologiczne.

§ 15

            Za szczególne zasługi dla Kościoła wyróżniający się duchowny może być wyniesiony do honorowej godności infułata.

§ 16

  1. Duchownych obowiązuje bezwzględne posłuszeństwo Zwierzchnikowi
  2. W ciągu pierwszych pięciu lat kapłaństwa duchownych obowiązuje egzamin z teologii.
  3. Duchownych obowiązują coroczne rekolekcje.

§ 17

           Duchownych obowiązuje strój duchowny, którym jest prosta, czarna sutanna. Dopuszcza się – zgodnie z tradycją starokatolicką – noszenie czarnej piuski (nakrycie głowy), a także noszenie czarnego pasa (na sutannie). Biskupi noszą sutanny odpowiednio zaznaczone kolorem czerwonym – biskupim lub czerwone, tego koloru piuski i pasy biskupie.

 

Rozdział 3.

Wierni (Wyznawcy) Kościoła

§ 18

            Wiernym Kościoła może zostać osoba, która ukończyła 18 lat oraz małoletni za zgodą rodziców lub opiekunów prawnych.

§ 19

            Wiernymi Kościoła są jego duchowni jak i świeccy wyznawcy, którzy przyjęli ważny chrzest święty oraz biorą aktywny udział w życiu kościelnym.

§ 20

            Od świeckich wyznawców Kościoła nie wymaga się pisemnej deklaracji przynależności do Kościoła, szanując ich wolność osobistą wypływającą ze służebnego charakteru Kościoła.

§ 21

Wiernym stawia się następujące wymagania moralno – etyczne:

1) Bezwzględną uczciwość w pracy i w życiu osobistym i rodzinnym,

2) Życzliwość w stosunkach międzyludzkich i uwrażliwienie na niedolę ludzką i innych istot stworzonych przez Boga.

§ 22

Wierni Kościoła posiadają następujące prawa i obowiązki;

1) Bierne i czynne prawo wyborcze – pełnoletni,

2) Brać czynny udział w życiu Kościoła,

3) Dbać o dobre imię Kościoła.

4) Przestrzegać przepisów zawartych w Prawie Wewnętrznym Kościoła.

§ 23

  1. Wierny przestaje być członkiem Kościoła, jeśli:

1) Przyznaje się do niewiary,

2) Wstępuje formalnie do innego Kościoła,

3) Działa na szkodę Kościoła postępując nieetycznie i niemoralnie,

2.Decyzję o pozbawieniu członkostwa podejmuje Rada Kościoła.

§ 24

            Każdy wierny świecki może bez podania powodów opuścić szeregi wyznawców Kościoła, jednak powinien poczuć się do obowiązku zawiadomienia o swojej decyzji Proboszcza.

§ 25

  1. Wierny Kościoła będący czynnym duchownym ma obowiązek pisemnie powiadomić Zwierzchnika o swojej decyzji odejścia z Kościoła, co jest równoznaczne z opuszczeniem szeregów duchowieństwa starokatolickiego.
  2. Duchowny zobowiązany jest do rozliczenia się z danych mu pod opiekę dóbr materialnych, jakie powierzyła mu Parafia lub Kościół.
  3. Nie zastosowania się do ust.2 niniejszego paragrafu może spowodować, iż Parafia lub Kościół będą egzekwowały swoje prawa na drodze postępowania sądowego.

 

Rozdział 4.

Agendy Kościoła

§ 26

Kościół dla podniesienia poziomu duchowego oraz intelektualnego, ma prawo tworzyć następujące Agendy Kościoła:

  1. Radę Biskupów Kościoła Starokatolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej,
  2. Seminarium Duchowne Kościoła Starokatolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej,
  3. Dekanaty,
  4. Parafie,
  5. Zakony, Zgromadzenia.

 § 27

            Uchwały podejmowane przez poszczególne organy Agend Kościoła zapadają zwykłą większością głosów przy obecności minimum połowy uprawnionych osób do głosowania.

§ 28

            Zwierzchnik dekretem ustanawia, przekształca i znosi poszczególne Agendy Kościoła, określone w § 26.

§ 29

  1. Zwierzchnik powołuje i odwołuje Rektora Seminarium Duchownego.
  2. Przełożonych Agend określonych w § 26 pkt. 1, 3 – 5 zatwierdza Zwierzchnik.

 § 30

            Zwierzchnik może zlecić Władzom Zakonnym odwołanie danego przełożonego z zajmowanego stanowiska.

§ 31

            Agendy Kościoła wymienione w § 26 działają na podstawie wewnętrznych przepisów zatwierdzonych przez Zwierzchnika.

 

Rozdział 5.

Fundusze Kościoła

§ 32

Fundusze Kościoła stanowią:

1) Dobrowolne ofiary wiernych i sympatyków,

2) Wpływy z wydawnictw kościelnych,

3) Wpływy z prowadzonej działalności gospodarczej,

4) Inne wpływy pochodzące z darowizn z kraju i zagranicy.

§ 33

            Funduszami Kościoła dysponuje Zwierzchnik, który jest uprawniony jednoosobowo do reprezentacji Kościoła na zewnątrz, a w szczególności do reprezentowania Kościoła w sprawach majątkowych.

§ 34

           Zwierzchnik może upoważnić Skarbnika Generalnego do reprezentowania Kościoła w sprawach majątkowych.

 § 35

            Zwierzchnik albo z jego upoważnienia Skarbnik Generalny przedstawia rozliczenie funduszy Kościoła Synodowi Kościoła Starokatolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej zwanemu dalej „Synodem”.

§ 36

            W przypadku rozwiązania Kościoła pozostałe po likwidacji fundusze rozdysponuje ostatni Synod.

 

CZĘŚĆ II

ZASADY PRAWNE

Rozdział 1.

Podstawy prawne działania Kościoła

§ 37

Działalność Kościoła w sferze eklezjalnej, duszpasterskiej, dyscypliny Kościoła, liturgicznej, charytatywno – socjalnej i organizacyjnej regulują następujące kościelne akty prawne:

1) Prawo Kanoniczne Kościoła,

2) Uchwały Synodu,

3) Postanowienia Rady Kościoła.

§ 38

Osobowość prawną Kościoła posiadają:

1) Kościół jako całość.

2) Parafie.

§ 39

            Parafie muszą uzyskać pisemną zgodę Zwierzchnika, po uprzedniej jego konsultacji z Radą, do nabywania i zbywania ruchomości i nieruchomości oraz zaciągania pożyczek, nie wyłączając zobowiązań wekslowych.

 

Rozdział 2.

Działalność Kościoła poza granicami kraju

§ 40

  1. Kościół może tworzyć parafie na terenie innego państwa zgodnie z prawem danego kraju.
  2. Parafie Kościoła, działające poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej podlegają bezpośrednio Zwierzchnikowi, o ile prawo danego kraju nie stanowi inaczej.

§ 41

            Kościół ma prawo prowadzić działalność misyjną, zapoznawać osoby zainteresowane zasadami i doktrynami Kościoła, prowadząc jednocześnie działalność charytatywną i oświatowo – kulturalną poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej, a także działalność gospodarczą, zgodnie z przepisami prawa innych krajów.

 

CZĘŚĆ III

ZWIERZCHNOŚĆ W KOŚCIELE

 

Rozdział 1.

Organy Kościoła

§ 42

Organami Kościoła są:

1) Synod Kościoła Starokatolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej.

2) Zwierzchnik Kościoła Starokatolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej.

3) Rada Kościoła Starokatolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej.

4) Sąd Biskupi Kościoła Starokatolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej, zwany dalej „Sądem”.

 

Rozdział 2.

Władza ustawodawcza

§ 43

  1. Najwyższą Władzą Ustawodawczą w Kościele jest Synod.
  2. Synod może być Zwyczajny – zwoływany co sześć lat, lub Nadzwyczajny, zwoływany w miarę potrzeb.

§ 44

  1. Synod zwołuje Zwierzchnik.
  2. W przypadku śmierci Zwierzchnika, Synod zwołuje Wikariusz Generalny Kościoła, albo najstarszy wiekiem biskup lub duchowny Kościoła w przypadku, gdy stanowisko Wikariusza Generalnego jest nie obsadzone.
  3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, Synod zostaje zwołany nie później niż trzy miesiące po śmierci Zwierzchnika.
  4. O dacie i miejscu obrad Synodu powiadamia się uczestników synodu, co najmniej na miesiąc przed rozpoczęciem obrad.

§ 45

W Synodzie udział biorą:

1) Zwierzchnik,

2) Duchowni Kościoła,

3) Przełożeni Zakonów i Zgromadzeń,

4) Księża emeryci bez biernego prawa wyborczego

5) Delegaci świeccy – pełnoletni, wybierani przez ogólne zgromadzenia parafialne – po jednej osobie z każdej parafii,

6) Goście Synodu (Duchowni i świeccy) z kraju i z zagranicy zaproszeni przez Zwierzchnika – bez prawa do głosowania oraz praw wyborczych.

 § 46

            Obradom przewodniczy Zwierzchnik, który może powołać przewodniczących sesji Synodu.

§ 47

            Podczas obrad Synodu wszystkie uchwały uzyskują ważność, zwykłą większością głosów, przy obecności, co najmniej połowy delegatów Synodu uprawnionych do głosowania.

§ 48

            Na czas trwania obrad Synodu ustają wszystkie kompetencje Organów Kościoła z wyjątkiem władzy wynikającej z kompetencji obecnego na Synodzie Zwierzchnika, w sprawach nie cierpiących zwłoki.

§ 49

Synod decyduje w następujących sprawach dotyczących Kościoła:

  1. Wiary, moralności, dyscypliny, liturgii Kościoła,
  2. wyboru Zwierzchnika,
  3. wyboru Wikariusza Generalnego Kościoła na podstawie propozycji Zwierzchnika
  4. wyborze kandydatów na Biskupów,
  5. kontaktów międzywyznaniowych w Polsce i poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej,
  6. stosunków Państwo – Kościół,
  7. wytaczania planów działalności Kościoła na okres międzysynodalny,
  8. decydowania o sprawach finansowo – gospodarczych Kościoła,
  9. decydowania o kształceniu filozoficzno – teologicznym alumnów i duchownych,
  10. powoływania i odwoływania członków Rady Kościoła określonych w § 55 pkt 8,
  11. dokonywania zmian w Prawie Wewnętrznym Kościoła
  12. rozwiązania Kościoła.

§ 50

            Uchwały Synodu obowiązują cały Kościół i muszą być bezwzględnie wykonywane.

 

A – Zwierzchnik Kościoła

§ 51

  1. Zwierzchnika wybiera Synod na Urząd dożywotni i nakazuje udzielenie Elektowi sakry biskupiej przez ważnie konsekrowanego biskupa.
  2. Synod może przyjąć rezygnację Zwierzchnika z zajmowanego Urzędu ze względu na wiek, chorobę lub z innych przyczyn.

§ 52

            Zwierzchnik reprezentuje Kościół bez względu na ilość parafii.

§ 53

Zwierzchnik na mocy piastowanego Urzędu:

1) święci nowych Kapłanów i konsekruje nowych biskupów dla całego Kościoła,

2) może zaprosić do udzielenia święceń kapłańskich i sakry biskupiej innych biskupów z Polski i z zagranicy, ważnie konsekrowanych,

3) mianuje i odwołuje duchownych i świeckich pracowników Kościoła z zajmowanych stanowisk,

4) posiada wyłączną władzę przyjmowania i usuwania duchownych, po konsultacji z Radą Kościoła,

5) proponuje Synodowi kandydata na Wikariusza Generalnego, jako swojego zastępcę na czas niemożności pełnienia funkcji,

6) powołuje, jeśli zachodzi taka potrzeba, – Koaudiutora bez prawa następstwa; w miarę możliwości z pośród duchownych posiadających sakrę biskupią

7) przeprowadza coroczną wizytę wszystkich duchownych Kościoła

8) powołuje i odwołuje Kanclerza Kurii Biskupiej oraz Skarbnika Generalnego,

9) czuwa nad wykonaniem przepisów zawartych w Prawie Wewnętrznym.

 

B – Rada Kościoła

§ 54

            Rada jest organem doradczym Zwierzchnika.

§ 55

W skład rady wchodzą:

1) Zwierzchnik jako jej Przewodniczący,

2) Wikariusz Generalny Kościoła

3) Pozostali Biskupi Kościoła,

4) Kanclerz Kurii – jako jej sekretarz,

5) Skarbnik Generalny,

6) Przełożeni Generalni Zakonów i Zgromadzeń,

7) Rektor Seminarium Duchownego,

8) Pozostali członkowie Rady Kościoła (w liczbie od 1 do 5 osób).

§ 56

            Rada zbiera się w zależności od potrzeb, jednak minimum dwa razy w roku, w celu omówienia aktualnej sytuacji Kościoła oraz rozpatrzenia wniosków Rad Parafialnych. Radę zwołuje i wyznacza termin posiedzenia Zwierzchnik.

§ 57

  1. Uchwały Rady Kościoła zapadają zwykłą większością głosów w obecności, co najmniej połowy Rady.
  2. Do ważności Uchwał Rady niezbędna jest kontrasygnata Zwierzchnika.

§ 58

Rada posiada następujące kompetencje:

1) wykonanie Uchwał Synodu

2) podejmowanie uchwał w sprawach nie cierpiących zwłoki

należących do kompetencji Synodu określonych w § 49 pkt 5 – 9,

3) rozpatrywanie uchwał i postulatów władz parafialnych,

4) przyjmowanie lub odrzucanie rocznego sprawozdania proboszczów,

5) podejmowanie uchwał dotyczących zagadnień administracyjnych Kościoła.

 

C – Sąd Biskupi

§ 59

  1. Orzeczenia Sądu zapadają na podstawie kanonów Prawa Kanonicznego.
  2. Skład Sądu powołuje i odwołuje Zwierzchnik.

§ 60

W skład Sądu wchodzą:

1) Oficjał Sądu – funkcja ta przypisana jest Zwierzchnikowi.

2) Rzecznik Sprawiedliwości, którego obowiązkiem jest zabezpieczenie dobra publicznego,

3) Obrońca Węzła, ustanowiony dla spraw, w których chodzi o nieważność święceń albo o nieważność lub rozwiązanie małżeństwa,

4) Notariusz Sądu

 

D – Proboszczowie – Rada Parafialna – Dekanaty

§ 61

            Organem Parafii jest Proboszcz.

§ 62

            Proboszczów oraz Wikariuszy Parafii mianuje Zwierzchnik.

§ 63

Do kompetencji proboszcza należy:

  1. Opieka duszpasterska tj. sakramentalna, religijno – moralna i katechetyczna nad Parafią,
  2. współpraca z Radą Parafialną, której z urzędu przewodniczy,
  3. opieka nad wszystkimi organizacjami parafialnymi,
  4. kierowanie kancelarią parafialną, prowadzenie oraz przechowywanie wszelkich akt i pieczęci parafialnych,
  5. reprezentowanie Parafii na zewnątrz, w tym w sprawach majątkowych,
  6. składania na żądanie Zwierzchnika, Rady i Dziekana, szczegółowego sprawozdania z działalności Parafii,
  7. dbanie o dobra materialne ruchome i nieruchome będące własnością Parafii,
  8. prowadzenie księgi Inwentarzowej dóbr materialnych ruchomych i nieruchomych będących własnością Parafii.

§ 64

Do zadań Wikariusza Parafii należy:

  1. ścisła współpraca z Proboszczem,
  2. wykonywanie poleceń Proboszcza dotyczących życia sakramentalno – moralno – katechetycznego Parafii oraz ogólnego jej funkcjonowania.

§ 65

            Zwierzchnik może powołać Dekanaty składające się z minimum pięciu Parafii na czele, których stoją Dziekani.

§ 66

            Dziekanów powołują spośród siebie Proboszczowie parafii tworzących dany Dekanat. Wybranego Dziekana zatwierdza Zwierzchnik.

§ 67

            Kadencja Dziekana trwa do 5 lat z możliwością ponownego wyboru.

§ 68

Do zadań Dziekana należy:

1) ogólna opieka nad powierzonymi mu parafiami,

2) zwoływanie konferencji Dekanalnych,

3) reprezentowanie spraw parafialnych przed Zwierzchnikiem,

4) korzystanie z uprawnienia wynikającego z § 63 pkt 6

§ 69

            Dekanaty podlegają Zwierzchnikowi a funkcja Dziekana jest honorowa.

§ 70

            Z uwagi na dobro Kościoła Zwierzchnik może odwołać Dziekana z funkcji i zalecić ponowne wybory.

 

CZĘŚĆ IV

PRZEPISY KOŃCOWE

§ 71

Uprawnienia przeprowadzania i zatwierdzania zmian w niniejszym Prawie Wewnętrznym posiada wyłącznie Synod.

§ 72

            Synod rozwiązuje Kościół.